تولید و عرضه اسباب بازی نه تنها به عنوان یک صنعت بلکه حاصل آن به عنوان یک ابزار موثر فرهنگی در شکل گیری شخصیت و آموزش کودکان هم اینک در ایران فاقد متولی مشخص در عرصه طراحی، تولید و جهتدهی مصرف بوده و آنگونه که باید جدی گرفته نشده است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ثامن پرس، کاربرد حساب شده اسباب بازیها به عنوان ابزار موثر بر فرآیند رشد شناختی کودک و پرورش ذهن نه تنها تاثیرات شگرفی بر زمینه سازی قدرت خلاقیت دارند بلکه در آینده سازگاری کودک با محیط زندگی مدرن و کسب مهارتهای اجتماعی را تسهیل می کنند.

اینها به این خاطر است که بازی مهمترین عرصه شکل گیری شخصیت در دوران کودکی است. در ان مسیر بهترین وسیله برای رشد و شکوفایی احساسات کودک و شایسته ترین راه پرورش هیجانها و عواطف وی بازی و استفاده صحیح از اسباب بازی است.

از سوی دیگر گرچه اسباب بازی در ظاهر به عنوان یک صنعت درآمدزا در اقتصاد شناخته شده اما در جریان جنگ نرم و مقابله فرهنگها، به دلیل تاثیرات شگرفی که در تربیت و شکل گیری شخصیت کودک دارد یک ابزار فرهنگی نیز محسوب می شود لذا اسباب بازی ابزاری مهم برای تاثیرگذاری فرهنگی و شخصیتی کودکان امروز و آینده سازان فردای یک ملت است.

با وجود همه این دانسته ها، حوزه اسباب بازی در ایران چه از منظر یک صنعت درآمدزا و چه از لحاظ ابزاری فرهنگی دچار کاستیهای فراوان است.

* بازی و نقش هویت ساز آن

بازی یکی از کارکردها و نیازهای کودک محسوب می ‌شود که ضمن سرگرم کردن او را برای ورود به زندگی واقعی آماده می کند اما انتخاب اسباب ‌بازی مناسب موضوعی است که باید مورد توجه خانواده ‌ها قرار گیرد زیرا به عقیده صاحبنظران هیچ چیز برای کودک جای اسباب بازی را نمی‌ گیرد.

کودک با اسباب بازی خود صرفا بازی نمی ‌کند بلکه اسباب بازی در ذهن پویای کودک به موجودی جاندار مبدل می شود که با او دوست شده، دعوا، درد‌ و نصیحت می ‌کند، حتی نگرانی‌ هایش را در میان می‌ گذارد و استرس خود را تخلیه می ‌کند.

'ژان پیاژه' روانشناس و نظریه پرداز معروف علوم تربیتی معتقد است که در گزینش اسباب بازی برای کودک باید دقت شود زیرا در شکل دادن به تمایلات عاطفی و روانی او نقش مهمی ایفا می کند و چنانچه در انتخاب آنها دقت و توجه کافی نشود تمایلات کودک ناخواسته بگونه ای دیگر شکل می گیرد.

به این ترتیب والدین باید این نکته را بدانند که کدام اسباب بازی برای کودک مفید و کدام مضر است و اسباب بازی که انتخاب می کنند باید مناسب همان سن و سال و متناسب با حال و هوای فرهنگ بومی باشد. بر این مبنا گفته می شود دختران تا سن 11 و پسران تا هفت سالگی به اسباب بازی وابستگی شدید دارند و نقش این ابزار در تربیت و شخصیت سازی آنها بسیار مهم است.

* اسباب بازی متولی و متخصص ندارد

رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی می گوید: اسباب بازی از دو مشکل عمده نبود متولی و نبود متخصص در این حوزه رنج فراوان می برد در حالی که نقش انکارناپذیرش در تربیت شخصیت و هویت بخشی کودک بر همگان مشخص است.

دکتر سید سعیدرضا احمدی زاده افزود: بنیاد نخبگان بر اساس سند جامع کشور در امور نخبگان، در زمینه تربیت استعدادهای برتر در حوزه اسباب بازی به این موضوع ورود کرده و در این زمینه نخستین استارت آپ اسباب بازی را در مشهد برگزار می کند.

وی ادامه داد: در بررسیهای مشخص شده که در ایران کارخانه مشخص و وسیع در زمینه طراحی، ساخت و تولید اسباب بازی وجود ندارد و صرفا معدودی کارگاه منطقه ای و کوچک در این عرصه فعالیت دارند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی گفت: اسباب بازی یک جریان فکری و فرهنگی برای کودکان محسوب می شود لذا باید اسباب بازیهایی طراحی و تولید شوند که رویکرد هویتی و ملی داشته باشند. باید متخصصان و طراحان در این عرصه شناسایی شوند تا با زمینه سازی برای ورود آنان به عرصه، نقصهای این برطرف گردند. بر این اساس می بایست سازمان یا نهاد متولی اسباب بازی در ایران شناسایی و معرفی شود.

وی به تشکیل شورای نظارت بر اسباب بازی در خراسان رضوی اشاره و بیان کرد: این شورا با عضویت بنیاد نخبگان استان، پارک علم و فناوری خراسان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و حضور نماینده معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری تشکیل شده است.

* 90 درصد اسباب بازیها وارداتی است

رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی با اشاره به بررسی های انجام شده در بازار اسباب بازی گفت: بیش از 90 درصد اسباب بازی های موجود و در دسترس کودکان و خانواده ها در بازار وارداتی و خارجی محسوب می شوند.

وی افزود: با توجه به تاثیر تربیتی و هویت بخشی اسباب بازی در کودکان، استفاده از اسباب بازی ها، بازی های رایانه ای و عروسک های خارجی به تنهایی می تواند فرهنگ و شخصیت کودک را به سوی فرهنگ غرب تغییر دهد.

وی اظهار داشت: به وسیله اسباب بازی های خارجی، افکار کودکان را در اختیار الگوهای غربی قرار داده ایم ضمن اینکه از نظر سلامت بهداشتی نیز کودکان در معرض خطرات فراوان احتمالی قرار می گیرند.

احمدی زاده گفت: عروسک های باربی که به معنای واقعی مروج فرهنگ غربی و بی حجابی هستند اخیرا در همراهی با عروسک پسران جوان در بازار مشاهده می شود که این نیز نوعی تبلیغ منفی در فرهنگ ما محسوب می شود.

وی همچنین گردش مالی بازار سوغات را در مشهد 38 هزار میلیارد ریال اعلام کرد و افزود: در بررسی اولیه انجام شده در بازار مشهد گردش مالی اسباب بازی در این شهر 700 میلیارد ریال می باشد که 90 درصد آن مربوط به اسباب بازیهای وارداتی است.

* خلاء نقش آفرینی متولیان فرهنگ

احمدی زاده با بیان اینکه اسباب بازی کالای فرهنگی محسوب می شود گفت: جای خالی ورود و نقش آفرینی متولیان عرصه فرهنگ در حوزه اسباب بازی به شدت مشهود است.

وی افزود: با طراحی و تولید و شخصیت پردازی برای عروسک های بومی و داخلی می توان نسبت به انتقال و معرفی فرهنگ ایرانی و ملی گام های موثر برداشت.

وی اظهار داشت: این در حالی است که حوزه مهم فرهنگی و هویتی اسباب بازی به دلایل نامعلوم هنوز بدون متولی و حضور فرهنگ سازان نقش آفرین در این زمینه است.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی با بیان اینکه حضور این بنیاد در این زمینه به دلیل جایگاه فرابخشی آن و جذب افراد متخصص و توانمند در این زمینه است، ادامه داد: در این ارتباط رسانه ها نیز به عنوان بخش مهم فرهنگ ساز در کشور کم کاری داشته اند.

وی گفت: رسانه ها می توانند با فعالیت موثر رسانه ای و اطلاع رسانی خود خانواده ها را نسبت به بایدها و نبایدهای انتخاب اسباب بازی برای کودکانشان راهنمایی کنند حال آنکه هنوز دانش و آگاهی خانواده های ایرانی در این زمینه به حد کمال نرسیده است.

احمدی زاده افزود: در عین حال ضعف در شخصیت سازی و عدم حمایت تبلیغاتی موجب شد نمونه های عروسک های ایرانی از جمله دارا و سارا آنطور که باید و شاید در بین مردم جا نیفتد و مورد اقبال و توجه کودکان قرار نگیرد.

* کم کاری فرهنگی

دبیر اجرایی رویداد ملی استارت آپی اسباب بازی نیز گفت: اسباب بازی هنوز به عنوان محصول فرهنگی شناخته نشده است و از این نظر دچار کم کاری فراوان هستیم.

ابوالفضل عباس زاده افزود: اگر جایگاه اسباب بازی به صورت شفاف روشن شود و مسئولیت حوزه فرهنگ نیز در این زمینه معین شود بسیاری ازمشکلات حل خواهد شد.

وی اظهار داشت: واردات فراوان عروسک از کشورهای دیگر بخصوص چین از معضلات مهم در این حوزه می باشد و حتی تولید اندک اسباب بازی را در داخل تحت تاثیر فراوان قرار داده است.

این فعال عرصه ایده پردازی در حوزه اسباب بازی گفت: در کنار این مشکلات، نبود رشته دانشگاهی طراحی اسباب بازی از جمله مشکلات بنیادین کشور است که موجب ضعف در روند ساخت و ورود اسباب بازی های تولید داخل به بازار شده است.

* مطالبه گری خانواده ها

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خراسان رضوی گفت: با توجه به اینکه اسباب بازی در سنین کودکی و نوجوانی مورد استفاده قرار می گیرد به همین دلیل می توان متولیان متعدد برای آن قائل شد.

ابراهیم زره ساز افزود: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، بهزیستی، آموزش و پرورش و نهادهای فرهنگی و ملی بخشی از متولیان و نقش آفرینان در این عرصه محسوب می شوند.

وی اظهار داشت: هم اکنون سه ضلع لازم و مرتبط با همدیگر در حوزه اسباب بازی شامل دولت، بخش خصوصی و خانواده ها به همراه کودکانشان قابل تصور است.

وی با بیان اینکه خلاقیت زیاد و ارتباط نزدیک با جامعه هدف از ویژگی های بخش خصوصی برای حضور موثر در زمینه اسباب بازی محسوب می شود، گفت: خانواده ها و والدین باید با آگاهی نسبت به اهمیت اسباب بازی اقدام به انتخاب و خرید نمایند و به همین دلیل مطالبه گری خانواده در این زمینه باید افزایش پیدا کند تا این مطالبه و تقاضا به تولید و عرضه کمک کند.

وی افزود: فروش زودهنگام و سریع اسباب بازی های تولید داخل در فروشگاه ها نشان از وجود علاقه مندی در بین مردم برای استفاده از تولیدات داخل دارد اما شمار کم تولید و محدود بودن عرضه هنوز امکان رقابت با محصولات خارجی در این حوزه را فراهم نکرده است.

* ظرفیت برای شخصیت سازی

زره ساز با بیان اینکه اسطوره ها و شخصیت های موجود در تمدن و تاریخ ایران فراوان است، اظهار داشت: داستان های شاهنامه و ادبیات کهن در ایران مملو از شخصیت هایی است که با پردازش و کار انیمیشن سازی می تواند دست مایه ساخت عروسک ها و اسباب بازی های داخلی و با کیفیت شود.

وی گفت: با ساخت و تولید این شخصیت های عروسکی و اسباب بازی های مرتبط با آنها می توان روح هویت ملی، زندگی اخلاقی، ایثار و مهربانی و دیگر آموزه های تربیتی را به کودکان به صورت غیر مستقیم آموزش داد.

وی با بیان اینکه در فضای جنگ نرم، اسباب بازی ها در ابعاد مختلف از جمله بازی های رایانه ای، عروسک ها و بازی های فکری هر یک به نوعی می توانند ابزار دشمن محسوب شوند، افزود: باید با تکیه به ظرفیت ها و داشته های هویتی و ملی نسبت به تولید محصولات در این حوزه اقدام کرد.

زره ساز اظهار داشت: با تبلیغات و اطلاع رسانی رسانه ای می توان در زمینه طراحی و تولید اسباب بازی های داخلی به گونه ای فعال شد که با صادرات این محصولات حتی فرهنگ و هویت ایرانی اسلامی را به دیگر کشورها معرفی کرد.

مدیر کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خراسان رضوی گفت: در حوزه انیمیشن سازی در مشهد، کاشمر و سبزوار در این استان اتفاقات و پیشرفت های خوبی رخ داده است که می تواند گام مثبت و موثری در این زمینه باشد.

* صنعت مهجور اسباب بازی

یک کارشناس بخش اقتصادی خراسان رضوی درباره مزیت های صنعت اسباب بازی اظهار داشت: این صنعت جزو صنایع پایین دستی پتروشیمی محسوب می شود و امکان ساخت ماشین آلات آن براساس توان داخلی وجود دارد.

جواد دریادل گفت: می توان از ظرفیت خالی واحدهای تولیدی مرتبط با صنعت برای تولید اسباب بازی بهره گرفت، ضمن اینکه بازار داخلی و خارجی مناسب برای تولیدات این بخش در کشورهای همسایه مانند عراق وجود دارد.

وی افزود: وجود سابقه و تجربه مدیریتی و نیروی انسانی، عدم وابستگی خارجی در ساخت ماشین آلات، عدم وابستگی خارجی در تامین مواد اولیه (صنایع پایین دستی پتروشیمی)، سرمایه گذاری به نسبت اندک، امکان توسعه مشاغل خانگی زیرگروه این صنعت، آلایندگی اندک، مصرف اندک آب، عدم نیاز به آموزش تخصصی در خطوط مونتاژ و اپراتوری، انعطاف پذیری زیاد و ارزش افزوده بسیار تولیدات از نقاط قوت صنعت اسباب بازی است.

مدیر خوشه های صنعتی شرکت شهرک های صنعتی خراسان رضوی اظهار کرد: نبود شبکه ارتباطی بین بنگاهی، نبود شرکتهای راهبر (تولید بدون کارخانه)، حمایت ناکافی از طرحها و نوآوری های مرتبط با صنعت اسباب بازی، کمبود قوانین حمایتی ویژه برای صادرات و تولید محصول را می توان از نقاط ضعف صنعت اسباب بازی ذکر کرد.

دریادل گفت: وجود رقبای خارجی بویژه کشور چین، تک محصولی بودن واحدهای تولیدی و مستهلک شدن فناوری موجود برای تولید اسباب بازی های جدید را می توان از تهدیدات موجود برای صنعت اسباب بازی کشور دانست.

سهم خراسان رضوی از صنعت اسباب بازی چندان قابل توجه نیست اما با توجه به تاکید دولت مبنی ایجاد اشتغال، رونق این صنعت و برداشتن موانع تولید می تواند زمینه ساز اشتغال و ارزش افزوده برای استان باشد.

 

 

به نقل از ایرنا

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: