"تقبل آثار ناشی از فعل مجرمانه فرد که در محیط اینترنت به وقوع پیوسته است، بیانگر مسئولیت کیفری شخص است "از آنجایی که نشر اکاذیب در زمره جرایم مطلق به شمار می رود (یعنی تحقق جرم به وقوع ضرر یا ایجاد تشویش موکول نیست و همین که کسی اقدام به اظهار اکاذیب کند یا اخبار و مطالب بی اساس را عنوان کند از نظر قانون مجرم بوده و قابل مجازات است) فردی که اقدام به انتشار بنماید مجرم بوده و مستوجب مجازات خواهد بود.

نگار غلامرضازاده کارشناس حقوق، یادداشتی را تحت عنوان (نگاه حقوقی به «شایعه» در شبکه های اجتماعی) به رشته تحریر درآورده و در اختیار پایگاه خبری تحلیلی ثامن پرس قرار داده است که در ادامه آن را می خوانید:

امروزه استفاده از فناوری های نوین اطلاعاتی به عنوان یکی از ارکان حقوق شهروندی در دولت های مدرن به رسمیت شناخته می شود.

رواج این فناوری مثال خوبی برای فراگیر شدن آزادی بیان در جوامع محسوب می شود.

از مصادیق آزادی بیان می توان به آزادی در نوشتن،صحبت کردن،چاپ کردن و پخش نمودن عقاید و اطلاعات بدون مداخله و کنترل قبلی دولت ها اشاره کرد.

استفاده از این حق می تواند در بهبود مشارکت شهروندان در فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری و اجرای آن با دسترسی آزاد به اطلاعات حقیقی نقش موثری ایفا کند.

اما در این میان تمام اخبار و مطالبی که در فضای مجازی منتشر می شود حقیقت نبوده و هر روزه شاهد نشر اکاذیب از طریق سایت ها،وبلاگ ها،کانال ها و صفحات مختلف مجازی هستیم.

برخی از مصادیق نشر اکاذیب اخبار غیر واقعی،تهمت افکنی،تبلیغات ضد دینی و القای شبهات هستند.

این قبیل موضوعات در فضای حقیقی نیز اتفاق می افتد که قانون گذار کشورمان در ماده 698 قانون مجازات اسلامی به این موضوع پرداخته است.

اما به دلیل فراگیر شدن شبکه های مجازی و نقش موثر آنان در فرآیند تصمیم گیری مردم؛ قانون گذار نشر اکاذیب در فضای مرتبط با رایانه را نیز جرم انگاری نموده است و از طرفی جرم انگاری بدون ایجاد و احراز مسئولیت کیفری عملی بی سرانجام تلقی می شود!

مسئولیت اعم از کیفری یا مدنی مستلزم پاسخگویی است و این پاسخگویی یا به دلیل تقصیر یا وارد کردن ضرر و زیان به اشخاص و یا جامعه است.

اگر شخص با انتشار محتوای خلاف واقع قصد وارد کردن ضرر مادی یا معنوی به فرد یا افراد خاصی را داشته باشد از حیث مسئولیت مدنی ملزم به جبران خسارات وارده خواهد بود.

اما در رابطه با مسئولیت کیفری ابتدا لازم است مفهوم مسئولیت کیفری در فضای مجازی روشن شود.

"تقبل آثار ناشی از فعل مجرمانه فرد که در محیط اینترنت به وقوع پیوسته است، بیانگر مسئولیت کیفری شخص است "از آنجایی که نشر اکاذیب در زمره جرایم مطلق به شمار می رود (یعنی تحقق جرم به وقوع ضرر یا ایجاد تشویش موکول نیست و همین که کسی اقدام به اظهار اکاذیب کند یا اخبار و مطالب بی اساس را عنوان کند از نظر قانون مجرم بوده و قابل مجازات است) فردی که اقدام به انتشار بنماید مجرم بوده و مستوجب مجازات خواهد بود.

در این راستا قانونگذار ایران در ماده 18 قانون جرایم رایانه ای با اشاره به این موضوع می گوید:

هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سیستم رایانه یا مخابراتی، اکاذیبی را منتشر نماید یا در دسترس دیگران قرار دهد یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت، رأساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام‌های رسمی به طور صریح یا تلویحی نسبت دهد، اعم از این‌‌که از طریق یاد شده به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به دیگری وارد شود یا نشود، افزون بر اعاده حیثیت به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

در نتیجه با رواج وسایل نوین ارتباطی خصوصا محیط سایبر و اینترنت فرصت های جدید برای ارتکاب جرم به وجود آمده است.

که امید آن می رود شهروندان با افزایش سواد رسانه ای خود و پیگیری اخبار از سایت ها و کانال های معتبر راه را بر فراگیر شدن اینگونه جرایم ببندند و خود را در برابر محاکمات قضایی مصون دارند.

 

 

یادداشت:نگار غلامرضازاده،کارشناس حقوق

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: