سرپرست ساماندهی و مهندسی بحران شهرداری مشهد گفت: در کشور اعتبار هست اما اولویت‌بندی‌ها صحیح نیست و به‌طور معمول مدیریت بحران را حوزه‌ای می‌دانند که ممکن است چند سال دیگر به کار آید، آن زمان هم چندین برابر هزینه‌ای که برای پیش‌بینی می‌توانستند هزینه کنند را باید برای خسارت حادثه بپردازند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ثامن پرس،زلزله خبرسازترین حادثه طبیعی در کشور است که در سال‌های گذشته به طور معمول گوشه‌ای از اخبار روزانه رسانه‌های کشور را در بر می‌گیرد. در این میان هر از گاهی بروز زلزله‌هایی با درجه ریشتر بالاتر و بعضاً خسارت‌بار تا مدتی افکار عمومی را بیش از پیش به سمت خود جلب کرده است.

نتایج مطالعات محققان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی در مورد لرزه‌خیزی جنوب شرقی آسیا نشان داده که ایران و ترکیه به ترتیب لرزه‌خیرترین کشورهای منطقه هستند. همچنین براساس اعلام مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی، لرزش لایه‌های زمین طی سال 1396 در کشور با افزایش 60 درصدی مواجه شده که خراسان رضوی به ویژه شهر مشهد نیز از این رویداد بی‌نصیب نبوده است.

به همین منظور برای ارزیابی وضعیت شهر مشهد در خصوص اقدامات صورت گرفته برای کاهش آسیب‌های ناشی از زلزله با امیر عزیزی، سرپرست ساماندهی و مهندسی بحران شهرداری مشهد گفت‌وگو کردیم.

۴۶ سوله مدیریت بحران از برنامه زمانبندی عقب هستیم

خبرنگار:وضعیت سوله‌های مدیریت بحران شهر مشهد چگونه است؟

با توجه به جمعیت ۳ میلیونی شهر مشهد، در صورت بروز حادثه حداقل به ۶۰ سوله مدیریت بحران نیاز است اما در حال حاضر وضعیت ما به گونه‌ای است که فقط ۱۴ سوله مدیریت بحران به بهره‌برداری رسیده است، یعنی ۴۶ سوله مدیریت بحران از برنامه زمانبندی عقب هستیم.

این سوله‌ها با دو رویکرد ساخته شدند که رویکرد اصلی‌شان این است که اگر اتفاقی افتاد، به عنوان انباری برای توزیع کالاهای اساسی و اولیه مانند چادر، پتو و امکانات گرمایشی بتوان از آنها استفاده کرد تا از سردرگمی مردم در زمان حادثه جلوگیری شود هرچند در حال حاضر تجهیزات مورد نیاز توسط دستگاه‌های متولی برای این منظور در سوله‌ها قرار نگرفته است و حداقل امکاناتی که در شرایط اضطراری به آنها نیاز داریم، در آنجا وجود ندارد. البته با اعتبار پیش‌بینی شده در سال ۹۷ به منظور تجهیز سوله‌های بحران توسط شهرداری مشهد، بناست بخشی از این سوله‌ها تجهیز و امکانات لازم در آن‌ها قرار می‌گیرد.

در حوزه مدیریت بحران، دیدگاه مدیریت ریسک و پیشگیرانه وجود ندارد

خبرنگار: شاید بحران جدی گرفته نمی‌شود که به آن اعتبار و اولویت اختصاص پیدا نمی‌کند؟

بزرگترین مشکلی که همیشه در بحران آن را مطرح کردم موضوع اعتبارات است. برای زلزله سرپل‌ذهاب نزدیک به یک هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان خسارت تخمین زده شد اما اگر شبکه لرزه‌نگاری کل کشور را تجهیز کنیم، ۱۰۰ میلیارد تومان هزینه دارد، زیرا لرزه‌نگار با زمان متوسط خوبی می‌توانست زلزله را پیش‌بینی کند. یعنی با ۱۰۰ میلیارد تومان می‌توان شبکه لرزه‌نگاری کل کشور را تجهیز کرد در حالیکه در صورت بروز زلزله‌ای مانند سرپل‌ذهاب ۱۷  برابر آن باید خسارت دهیم.

بنابراین در حوزه مدیریت بحران در کشور ما، دیدگاه مدیریت خطر و پیشگیرانه وجود نداشته است. در شهر مشهد نیز همینطور است، ۱۴ سوله بحران آماده داریم که خیلی کمی است، هر بار پس از طرح این موضوع نیز اتفاق خاصی نیفتاده و سوله‌ها هم تجهیز نمی‌شوند.

خبرنگار: علاوه بر شهرداری چه دستگاه‌هایی در شرایط بحران وظیفه امدادرسانی دارند؟

ستاد بحران شامل ۱۴ دستگاه از جمله اداره کل بحران استانداری خراسان رضوی، فرمانداری، هلال احمر، شهرداری، دانشگاه علوم پزشکی، شرکت‌های خدماتی آب - برق - گاز و مخابرات، نیروهای نظامی و انتظامی و بنیاد مسکن است، که در رأس آن‌ها شهرداری و هلال احمر قرار دارند، با این وجود هر اتفاقی که می‌افتد، بیشتر مردم از شهرداری انتظار اقدام دارند از طرفی طی 6 – 7 سال گذشته اعتبار خاص دولتی هم به شهرداری اختصاص نیافته است که این یکی از مشکلات دیگر است، در حالی که در کشور اعتبار وجود دارد اما اولویت‌بندی‌ها صحیح نیست.

یعنی برای شهری مانند مشهد که روی 3 گسل خطرناک قرار گرفته و اطراف آن نیز چهار گسل وجود دارد باید اولویت‌بندی خاصی صورت گیرد که آیا برای مثال باید ابتدا مشکل آب یا آلودگی هوا حل شود که البته این‌ها هم مهم هستند، یا برای مدیریت بحران و زلزله سرمایه‌گذاری شود؟! این اولویت‌بندی از ابتدا در کشور ما وجود نداشته و به‌طور معمول مدیریت بحران را حوزه‌ای می‌دانند که ممکن است چند سال دیگر به کار آید، آن زمان هم چندین برابر هزینه‌ای که برای پیش‌بینی می‌توانستند هزینه کنند را باید برای خسارت حادثه بپردازند.

تا دیدگاه مدیریت پیشگیرانه و خطر در کشور ما حل نشود، زلزله‌هایی مانند بم، سرپل‌ذهاب و غیره اتفاق می‌افتد و تکرار می‌شود، بنابراین اعتبار وجود دارد اما چون اولویت‌بندی درست انجام نمی‌شود، در این حوزه نیاز به تغییر نگرش داریم. نباید فقط مردم و یا فرهنگ‌سازی را مقصر بدانیم بلکه باید زیرساخت‌ها نیز فراهم شود و ما مسئولیت داریم که این تغییر نگرش را در مدیرانمان را ایجاد کنیم.

خبرنگار: تقسیم‌بندی مناطق شهری مشهد برای امدادرسانی انجام شده است؟

تقسیم‌بندی‌های مناطق شهرداری با سایر دستگاه‌های خدماتی انطباق ندارد برای مثال در مشهد 13 منطقه شهری وجود دارد و از طرفی ۶ منطقه برق یا 7 منطقه آب وجود دارد که اگر اتفاقی بیفتد برای مثال شرکت آب نمی‌داند مسئولیت کدام مناطق را بر عهده دارد.

این موضوع در شورای هماهنگی مدیریت بحران استان مطرح شده است و با تأیید گرفتن از فرمانداری، اجرای کار منطقه‌بندی برای امدادرسانی آغاز شده است که البته کار مشکلی نیست و اگر تمام دستگاه‌ها پای کار بیایند این موضوع به سرانجام می‌رسد.

اگر بخواهیم ایده‌آل‌تر به این موضوع نگاه کنیم، کاری که در تهران اتفاق افتاده در مشهد نیز می‌تواند اجرا شود. هر منطقه شهری تهران به یک استان واگذار شده است و در صورت بروز زلزله، اگر نیروهای امدادرسان تهران نتوانند کار امدادرسانی را انجام دهند استان‌های تعیین‌شده خدمات‌رسانی هر منطقه را به عهده می‌گیرند. این موضوع به اعتبار خاصی نیاز ندارد و فقط نیازمند هماهنگی بین بخشی است.

پدافند غیر عامل، فاز پیشگیرانه مدیریت بحران

خبرنگار: وظایف شهرداری در حوزه مدیریت پدافند غیر عامل چیست؟

پدافند غیر عامل دستگاه‌های مختلفی دارد که شهرداری در حوزه مدیریت شهری فعالیت دارد، یعنی اقداماتی انجام می‌دهد که برای مثال اگر بخواهد اقدامی شبیه حمله نظامی صورت گیرد کمترین تبعات را برای شهر در پی داشته باشد. مثال ساده برای موضوع این است که پل‌های ایمنی خاصی داشته باشند که اگر در وضعیت نظامی هر پل به دلیلی فرو ریخت یا از مسیر خارج شد، راه جایگزینی برای آن داشته باشد، یا منابع آب شرکت آب‌وفاضلاب طوری جانمایی شوند که امکان خرابکاری در آن‌ها و مسموم کردنشان به حداقل برسد. یا اینکه در صورت بروز حمله تروریستی در مکانی مانند قطار شهری، در کمترین زمان بتوان مردم را تخلیه کرد و تبعات آن را به حداقل رساند.

در همین راستا ساختمان‌های مهم شهر باید شناسایی شوند و برای آن‌ها تدابیر خاصی پیش‌بینی شود، یا استفاده دومنظوره از اماکن مختلفی مانند تونل‌های قطار شهری به عنوان پناهگاه فراهم شود. جهاد کشاورزی و سپاه و سایر دستگاه‌ها نیز در حوزه مخابرات، فضای سایبری و غیره کار می‌کنند.

پدافند غیر عامل فاز پیشگیرانه مدیریت بحران است و اگر در این حوزه که بیشتر مربوط به حوادث غیرطبیعی است، اقدامات مؤثری شود در صورت بروز حوادث طبیعی، تاب‌آوری و بازدارندگی ما نیز در وضعیت مطلوب‌تری است. برای مثال اگر پل‌ها را به منظور پدافند غیرعامل ایمن بسازیم، در صورت بروز زلزله از خسارت آن کاسته می‌شود.

در همین راستا شناسایی اماکن مهم و ساختمان‌های مهم شهری آغاز شده و تدابیر خاصی برای آنان در نظر می‌گیریم. در خطوط 2 و 3 قطار شهری نیز تدابیر خاص پدافند غیرعامل پیش‌بینی شده و در خط 1 نیز اقدامات جایگزین صورت گرفته است. همچنین کارگروهی تشکیل شده که از این پس برای پروژه‌های بزرگی که بناست ساخته شود رویکردهای حوزه پدافند غیرعامل، نیز در نظر گرفته شود. به عنوان نمونه متمرکز نبودن در مرکز شهر و پراکندگی باید رعایت شود.

با توجه به صدور ابلاغ جدید از سوی شهردار مشهد برای شهرداران مناطق، از این پس شهرداران مناطق نیز می‌توانند به عنوان مدیر بحران و پدافند غیرعامل مناطق با اختیار بیشتری فعالیت کنند.

تشکیل تیم ویژه «مدیریت بحران اماکن» برای بررسی وضعیت ایمنی ساختمان

خبرنگار: مدیریت بحران شهرداری برای بررسی وضعیت ایمنی ساختمان‌های بلندمرتبه زیادی که در سطح شهر است، چه برنامه‌ای دارد؟

پس از حادثه آتش‌سوزی برج سلمان که زنگ خطری بود طرح دستورالعمل ایمنی ساختمان‌های بلندمرتبه و ساختمان‌های ویژه با عنوان «دوام اماکن» به معنی داوطلب واکنش اضطراری محله، با مشارکت آتش‌نشانی تهیه شد زیرا بسیاری از ساختمان‌ها ممکن است بلندمرتبه نباشند اما مانند بازارهای پارچه و نقره خطرپذیری بالایی داشته باشند که در این اماکن تیم ویژه «مدیریت بحران اماکن» تشکیل شده است. این اقدام برای مجتمع‌های مسکونی بلندمرتبه‌ساز و ساختمان‌هایی مانند مساجد که کانون جمعیت هستند صورت گرفته که از میان هیأت مدیره آن یک تیم پنج نفره با معرفی خودشان انتخاب می‌شوند.

به این تیم آموزش‌های اولیه مدیریت بحران و ایمنی اطفای حریق داده می‌شود و سپس چک‌لیست‌هایی در اختیارشان قرار می‌گیرد که به صورت دوره‌ای تکمیل می‌شوند و اینگونه توسط آن‌ها وضعیت ایمنی ساختمان مشخص می‌شود. در این صورت و با بررسی هر 2 – 3 ماه یکبار وضعیت ایمنی ساختمان، ایرادات موجود در ساختمان مشخص شده و با همکاری سازمان آتش‌نشانی و مجموعه مدیریت بحران سعی در رفع آن می‌شود. آموزش‌های رایگان شامل ایمنی ساختمان، برق، تأسیسات و غیره است و شناسایی مخاطرات نیز موارد گوناگون اولیه از جمله سیستم اطفای حریق، جایگذاری اشتباه درب که در مواقع تخلیه اضطراری خطرناک است، وسایلی که راه‌پله را مسدود کرده‌اند، تا نکات پیشرفته‌تر مانند سیستم‌های هوشمند ساختمان را در بر می‌گیرد.

این طرح در حال حاضر در فاز شکل‌گیری است و تاکنون 63 مجتمع مسکونی، پاساژ و مسجد به صورت داوطلبانه معرفی شدند که البته برای شهر مشهد آمار کمی است. رویکرد ما در این خصوص هم‌اکنون تشویقی و بر پایه مشارکت و آگاه‌سازی مردم است چون معتقدیم با گفت‌وگو با مردم باید آنان را آگاه کرده و مشارکت دهیم، اما رویکرد قبلی که اخطار به مجتمع‌‍‌ها بود نیز همچنان برقرار است و اگر ایمنی ساختمان تأمین نشود ممکن است منجر به پیگیری قضایی و پلمب ساختمان نیز بشود.

 

 

به نقل از خبرگزاری فارس

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: