در روزهای ماه مبارک رمضان، حرم مطهر رضوی از اذان صبح تا مغرب در ساعات مختلف جزءخوانی قرآن کریم را در صحن‌ها و رواق‌های متعددی برگزار می‌کند، زائران و روزه‌داران در این مجالس حضور می‌یابند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ثامن پرس، صبح که هوا خنک‌تر است راهی حرم امام رئوف(ع) می‌شوی اما دهان روزه و آفتاب داغ این روزها، سهمی برای خنکای بهاری برجا نگذاشته است.

اذن دخول می‌خوانی و سر تواضع فرومی‌آوری برای صاحب گنبد و گلدسته‌ها، از بازرسی ورودی که رد می‌شوی به سمت اولین تابلو اطلاع‌رسانی برنامه‌های حرم رضوی در ماه مبارک می‌روی، تنوع ساعات برگزاری مراسم جزءخوانی ترتیل، بسیار است و از آنجا که ساعت 8:30 صبح است، ترتیل‌خوانی ساعت 9 در دارالرحمه را انتخاب می‌کنی.

 "دارالرحمه" یا "دارالمرحمه"!

به سراغ نزدیک‌ترین خادم می‌روی و آدرس دارالرحمه را جویا می‌شوی و خیلی زود پی به این نکته می‌بری که همگی خدام بر این باور هستند که ترتیل‌خوانی در دارالمرحمه است نه دارالرحمه! به آن‌ها می‌گویی که مگر می‌شود همه تابلوهای اطلاع‌رسانی حرم به اشتباه اطلاع‌رسانی کرده باشند؟ و پاسخ می‌دهند:"نمی‌دانیم، شاید اشتباه شده!" از تو پافشاری و از خدام انکار.

خلاصه دل را به دریا می‌زنی و برای آنکه تا ساعت 9:30 و برگزاری جزءخوانی در رواق کوثر علاف نشوی به سمت دارالرحمه می‌روی، کنار بست شیخ بهایی به ورودی آن می‌رسی و از پیرمرد مهربان کفشدار اجازه ورود می‌خواهی، اما به تو می‌گوید که در این رواق کلا ترتیل‌خوانی نداریم، اصرار می‌کنی که می‌خواهم خودم ببینم و می‌گوید:" این جا مخصوص عرب زبان‌هاست" و نه آنکه بگوید این جا برای شما دشوار می‌شود! بلکه می‌فرماید:"شما حق ورود ندارید، بروید به دارالمرحمه، حتما مراسم ایرانی‌ها آنجاست"، لابد به دلیل تفکیک نژادی!

ورودی دارالمرحمه درست کنار ورودی رواق امام خمینی(ره) در صحن جامع رضوی است، این را با مشورت دفتر هماهنگی برنامه‌های فرهنگی منطقه 5 حرم در رواق امام خمینی(ره) می‌فهمی، با جست‌وجوی فراوان و پیاده‌روی العطش‌وار در پهنای مطهر حرم، دارالمرحمه را می‌یابی و این بار می‌گویند:" خیر! این جا ترتیل‌خوانی نداریم، رواق به موجب تعمیرات بسته است، بروید به همان دارالرحمه!"

دست از پا درازتر به سوی رواق کوثر

دوباره راهی دفتر هماهنگی برنامه‌های فرهنگی می‌روی، خادمان در آن جا از تو عذرخواهی می‌کنند و با کفشدار مهربان دارالرحمه تماس می‌گیرند که فلانی چرا آدرس اشتباه دادی و از برنامه رواق مطلع نبودی، چرا این بنده خدا را راه ندادی" و از این دست عتاب و خطاب‌های مرسوم، تلفن را قطع می‌کنند و می‌گویند:" بهترین راه این است که از خیر ساعت 9 بگذرید و در مراسم ساعت 9:30 رواق کوثر شرکت کنید." 

بار دیگر پاشنه ورمی‌کشی، این بار از خروجی رواق امام خمینی(ره) به سمت چپ صحن جامع می‌روی تا تابلو سبز و طلایی رنگ رواق کوثر را ببینی، درها بسته است و کارگران به تو می‌گویند:"رواق مخصوص پاکستانی‌هاست!" ظاهرا این جا هم مبحث رو به انقراض تفکیک نژادی طرفدار دارد.

مسیر رواق کوثر تا دفتر هماهنگی رواق امام را با توسل به امام کاظم(ع) در جهت کظم غیظ، طی می‌کنی، عذرخواهی و فریاد "وااَسفا" از دهان خادمان را روی دلت می‌گذاری و در رواق امام خمینی(ره) منتظر ترتیل‌خوانی ساعت 10:30 می‌مانی.

یاکریم‌ها مهمان سفره کریم

ساعت 9:23 دقیقه است و عقربه‌ها به بهای تشنگی و ضعف جا عوض می‌کنند، آن سوی صف‌ها در ابتدای مجلس، رحل‌ها را بر سکوی سبزپوشی نهاده‌اند و شمعدانی‌های معروف امام هشتم(ع) را نور چشم روزه‌داران کرده‌اند، این جا مجلس مردانه است.

از پیر و جوان آمده‌اند، پیرمردهایی که نوه نوجوان خود را کنار دست‌شان نشانده‌اند تا پدرهایی که همراه فرزندشان پیش از آغاز مجلس مشغول تلاوت سوره‌های قرآن‌اند.

پدر جوانی به همراه دخترک 12 ساله خود در صفوف ترتیل‌خوانی که هنوز خالی است، مشغول خواندن سوره یاسین هستند، ساجده چادر گلدار بنفش به سر دارد و با اشتیاق به قرائت روان پدر گوش می‌دهد، می‌گوید:" از وقتی که 5 ساله بودم با پدرم به مراسم جزءخوانی حرم می‌آمدم، خیلی این مراسم را دوست دارم، انگار همه ما کنار هم به حرف‌های خدا گوش می‌دهیم".

پدر ساجده، بر پیشانی او بوسه می‌زند و می‌گوید:" مادر ساجده هم به همراه دختر 7 ماهه‌ام سلاله در رواق حضرت زهرا(س) که مخصوص بانوان است، قرآن می‌خواند."

کمی آن طرف تر پدری قرآن در دست دارد، پایش را دراز کرده و پسر 8 ساله‌اش را روی پا خوابانده، ظاهرا بانو هم با فراغ بال به زیارت رفته، آن طرف‌تر یاکریم زیبایی کنار دست مرد میان سالی که الرحمان می‌خواند، می‌گردد و به گل‌های قالی نوک می‌زند.

بیرون از صف‌ها، فیروزه خانم که 50 ساله است روی صندلی‌های رواق نشسته و قرآن می‌خواند با او هم کلام می‌شوم، از اراک آمده، می‌گوید:" احمد آقا، همسرم به من قول داد که وقتی بچه‌ها سر خانه و زندگی‌شان رفتند، هر سال، سی روز ماه رمضان را مشهد باشیم و تا امروز 15 سال است که سر قولش مانده."

احمد آقا هم که به صندلی کناری نشسته، می‌گوید:" حاج خانم از چند روز قبل آمدن به مشهد، هرچه ملحفه در خانه داریم بار می‌کند و با خود می‌آورد، اگر الآن به زائرسرایی که در آن اقامت داریم بیایید، می‌بینید که حاج خانم تمام در و دیوارها را ملحفه کشیده!" بعد دوتایی می‌خندند و سوره طاها را ادامه می‌دهند.

رواق حضرت زهرا(س)، ویژه بانوان

چند دقیقه‌ای می‌گذرد و مسئول دفتر هماهنگی پیدایم می‌کند، می‌گوید:"اگر بخواهید می‌توانید به رواق حضرت زهرا(س) بروید، ساعت 10 ترتیل‌خوانی شان شروع می‌شود و ویژه بانوان است، تشکر می‌کنم و راهی می‌شوم.

ساعت 9:50 دقیقه است و هر چه فکر می‌کنم، یادم نمی‌آید که رواق حضرت زهرا(س) از کدام طرف بود وگرنه به مانند مسیرهای دیگر، کروکی‌اش را شرح می‌کردم، این قدر بگویم که سوار آسانسور می‌شوی و طبقه منفی یک را می‌زنی.

راهرو خلوت است و کفشداری و مرمرهای کف، حکایت از تازه‌ساز یا در حال تعمیر بودن این ورودی دارند، نوای محزون ترتیل‌خوانی بانوی جوانی به گوش می‌رسد، این جا تا چشم کار می‌کند فقط خانم‌ها هستند و البته کودکان قد و نیم قدشان.

وارد رواق می‌شوی و پیش از هر چیز در سمت چپ خود محوطه‌ای مانند مهدکودک می‌بینی، کودکان از هر سن و سالی روی صندلی‌های پلاستیکی کوچک و رنگارنگ نشسته‌اند و خانم مربی برای شان از مهربانی خدا می‌گوید، چند قدم جلوتر، مهد کودک تمام می‌شود و خانم‌های محجبه‌ای با همکاری هم مشغول آماده کردن کاردستی و کاغذدیواری هستند، روی یکی از کاغذدیواری‌ها که سرخابی رنگ است با ماژیک طلایی نوشته‌اند:"خدایا! ماه مهمانی تو را دوست دارم" و باز هم جلوتر مربی جوانی بر روی تابلو سفید برای دخترهای نوجوان از فضیلت‌های ماه مبارک می‌گوید.

این جا همه چیز با کدبانویی خادمان خانم، نظم و زیبایی خاصی دارد، صف‌های ترتیل‌خوانی مرتب و در وسط مجلس سبدهای گل، بانوان قاری، یکی پس از دیگری حزب‌ها را می‌خوانند و لحن مادرانه‌شان، مهربانی آیات را تجلی دوچندان می‌بخشید.

جمعیت بر روی آیات خط می‌بردند، برخی که سن و سالی ازشان گذشته بود در انتهای صف‌ها بر روی صندلی نشسته بودند، مادرها کودکانشان را به مهدالرضا(ع) سپرده بودند و با خیال آسوده کلام الله را به جان می‌شنیدند.

در کنار سکوی قاریان با آن پوشش سبز رنگ، میز تحریری گذاشته بودند، بانویی خوشنویس، پشت میز نشسته بود، آیاتی از جزء 21 را خطاطی می‌کرد و زیر لب ذکر می‌گفت.

محفل شاداب قرآنی به همراه کارگاه مهدالرضا(ع)

از تماشای این محفل معنوی و خانم‌های ولایی نمی‌شود سیر شد، آیات کلام الله مجید چون آبشاری زلال بر سر میهمانان ماه خدا می‌ریزد و آن‌ها را طهارت جان می‌دهد، کودکان با فهم معصومانه خود کلمات را همراه قاریان تکرار می‌کنند و مادران گاه قطره اشکی از مهر پروردگار خود می‌ریزند.

سمت راست رواق، اتاقی به نام دفتر هماهنگی برنامه‌های رواق حضرت زهرا(س) به چشم می‌خورد، به آنجا می‌روم و با خانم نصرت خاور نجفی که مسئول برگزاری برنامه‌های بانوان و کارشناس محافل قرآنی اداره امور قرآنی هستند در خصوص کم و کیف برنامه‌های این رواق گفت‌وگو می‌کنم.

خانم خاور نجفی با توجه به گذشت غالب روزهای ماه مبارک رمضان از استقبالی که بانوان زائر و مجاور از این برنامه‌ها داشتند، بسیار راضی است و می‌گوید: برنامه‌های ماه مبارک رواق حضرت زهرا(س) با عنوان "امّ ابیها"، ترکیبی از برنامه‌های مختلف از جمله: محفل و جلسات ترتیل‌خوانی، تواشیح، سخنرانی قرآنی و مسابقات است که با استقبال بسیار خوبی مواجه شده است.

وی ادامه داد: برنامه ما صبح‌ها با تلاوت مجلسی قاری در قالب تحقیق آغاز می‌شود و سپس گروه تواشیح را داریم، راس ساعت 10 نیز ترتیل‌خوانی یک جزء قرآن با همراهی چهار بانوی مرتّل آغاز می‌شود که پرمخاطب‌ترین بخش برنامه "امّ ابیها" است و تا ساعت 11:15 دقیقه به طول می‌انجامد.

کارشناس محافل قرآنی با اشاره به سخنرانی بیست دقیقه‌ای اساتید قرآنی در ادامه مراسم، افزود: سخنرانی اساتید در این بخش بر اساس آیات همان جزء تلاوت شده است، تاکید ما بر این بوده که بر روی آیاتی که موضوع شبهات روز و رایج جامعه را دارند، متمرکز شویم و این کار را با تحقیق در فضای مجازی تکمیل کرده‌ایم، اساتید ما از جمله خانم‌ها الله‌دادی، آقا گلی‌زاده و سیدکاشی هستند که نگاه تدبری بر آیات دارند.

خانم خاور نجفی به برگه توضیح برنامه‌های رواق اشاره می‌کند و می‌گوید: پس از این بخش، مناجات‌خوانی بانوان مداح از دعای ابوحمزه ثمالی برگزار می‌شود، در پایان نیز برگه‌های مسابقه از محفل همان روز میان علاقه‌مندان توزیع می‌شود، در روز بعد، پیش از آغاز محفل، برگه‌ها را تحویل می‌گیریم و به 12 نفر از برگزیدگان، قرآن متبرک هدیه می‌کنیم که تا کنون برای زائران امام هشتم(ع) بسیار خوشآیند بوده است.

از او در مورد خوشنویسی آیات به دست یکی از بانوان در کنار سکوی قاریان می‌پرسم و بیان می‌کند: این کار یکی از بخش‌های حاشیه‌ای محفل "امّ ابیها" است، ما هر روز پنج آیه از جزء روز را انتخاب می‌کنیم و خوشنویس محفل، آن را خطاطی می‌کند، در ادامه مراسم از میان سخنرانی قرآنی، سوالاتی طرح می‌کنیم و به پنج نفر از برگزیدگان مسابقه، آیات خوشنویسی شده را هدیه می‌کنیم.

داخل اتاق خانم‌های دیگری هم هستند که در کنار محفل ترتیل‌خوانی، برای علاقه‌مندان مشاوره خانواده، بانوان و مشاوره دینی می‌گذارند، خانم خاور نجفی در این خصوص می‌گوید: در پایان محفل "امّ ابیها"، برنامه‌های مجزای مشاوره، بیان احکام، خوانش زیارت امین الله و بسیاری برنامه‌های دیگر را به صورت روزانه داریم، در کنار تمامی این برنامه‌ها، کارگاه مهدالرضا(ع) مشغول فعالیت است که وظیفه نگهداری از کودکان و خردسالان را دارد تا مادران عزیز بتوانند بی‌هیچ دغدغه‌ای در محفل شرکت کنند یا این که به زیارت بروند.

وی می‌افزاید: شعبه اصلی کارگاه مهدالرضا(ع) در دارالقرآن کریم واقع در صحن جمهوری اسلامی است، در این کارگاه به کودکان هنرهای متنوعی مانند: کاردستی، قصه‌گویی، نمایش و بازی‌های قرآنی یاد می‌گیرند، این کارگاه هر روز صبح‌ها و عصرها در خدمت مادران است.

از خانم خاورنجفی برای عکس گرفتن از محفل "امّ ابیها" اجازه می‌گیرم و هر آن چه برایم دیدنی و خوش آیند بود، ثبت کردم.

ساعت نزدیک به 12 ظهر است و محفل دارد به بخش مسابقه قرآنی می‌پردازد، بچه‌های قد و نیم قد همچنان مشغول بازیگوشی و یادگیری در کارگاه مهدالرضا(ع) هستند، محفل را ترک می‌کنی و دوباره به سمت آسانسور و خروجی رواق حضرت زهرا(س) می‌روی.

این جا، داخل صحن و زیر آسمان خورشید زده خرداد، هوا هنوز داغ و برافروخته است، و خدای رمضان، تاب و توان بدهد به روزه‌داران عاشق پیشه خود.

 

 

به نقل از فارس

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: