کمتر کسی می داند که FATF یا IPC دقیقاً چیست و چه مشکلاتی را برای کشور ایجاد می کند. در این وجیزه کاری با FATF نداریم اما اندکی پیرامون IPC صحبت خواهیم کرد

به گزارش ثامن پرس، اولین قرارداد خارجی مبتنی بر الگوی قراردادهای جدید نفتی ایران (IPC) امروز به مرحله امضا می رسد. این مهم در حالی محقق می شود که حدود یک سال از اجرایی شدن برجام می گذرد.

شاید بتوان کلید واژه های برجام، FATF و IPC را به عنوان مهم ترین موضوعاتی دانست که موجب شد، شدیدترین انتقادها علیه دولت یازدهم مطرح شود. البته در بین مردم، کمتر کسی می داند که FATF یا IPC دقیقاً چیست و چه مشکلاتی را برای کشور ایجاد می کند. در این وجیزه کاری با FATF نداریم اما اندکی پیرامون IPC صحبت خواهیم کرد.

دولت یازدهم در پی افزایش درآمدهای نفتی و به دنبال آن حل مشکلات اقتصادی بود. اما در این مسیر مانعی وجود داشت به نام تحریم. دولت که همه مشکلات کشور مخصوصاً مسائل اقتصادی را به درآمدهای حاصل از نفت گره زده بود، طبیعتاً به دنبال رفع تحریم ها و به تبع آن رونق ساختار درآمدی نفت بود. البته نه محصولات نفتی بلکه صرفاً بحث خام فروشی. همین بهانه ای شد تا مذاکرات هسته ای با 1+5 کلید بخورد و امتیازدهی مذاکره کنندگان ایرانی تا وعده رفع همه تحریم ها ادامه یابد.

مشکل، عدم جذابیت است

طرح مسئله عدم جذابیت قراردادهای نفتی ایران برای کمپانی‌های خارجی، باعث شد تا وزارت نفت جذابیت حضور در پروژه‌های صنایع نفت و گاز ایران را برای سرمایه‌گذاران خارجی افزایش دهد. این مهم با بازنگری در قرارداد نفتی و تشکیل کمیته‌ای مخفی، منجر به قرارداد نفتی IPC شد ؛ اما تعجب‌آور آنجاست که تا مدت زیادی متن اصلی این قراردادها محرمانه ماند و با فشار کارشناسان و رسانه‌ها و مسئولین حکومتی، تدوین‌کنندگان آن مجبور شدند تا متن اصلی را به مسئولین مربوطه ارائه کنند.

این نوع قراردادها، از قراردادهای بالادستی نفت هستند، صنایع بالادستی نفت یعنی صنایع مرتبط با اکتشاف میادین نفتی، توسعه، تولید و بهره‌برداری از میدان‌های نفتی می‌باشد. اصولاً قراردادهای نفتی از سه حالت خارج نیستند، یا امتیازی‌اند یا مشارکتی‌اند و یا خدمتی هستند.

صفر تا صد نفت، در اختیار خارجی ها

در قرارداد نفتی پیش از IPC، در بعضی مراحل اکتشاف و توسعه، همکاری هایی با برخی شرکت های خارجی انجام می شد. در حالی که دولت جدید تصمیم دارد همه مراحل را به شرکت های خارجی بسپارد. حتی دیگر میادین نفتی که هم اکنون در حال تولید و بهره برداری هستند نیز به آنان واگذار می شود. نگرانی ها وقتی افزایش می یابد که مشخص می شود مدت این قرارداد، 25 سال است.

توهم انتقال تکنولوژی

موضوع زمانی جالب تر می شود که عده ای می گویند که در قرارداد IPC انتقال تکنولوژی قید شده است. کدام انتقال تکنولوژی؟ در قراردادهای قبلی نیز انتقال تکنولوژی قید شد ولی انتقالی صورت نگرفت. اساساً کشورهای صنعتی غربی بنا ندارند که تکنولوژی خود را در اختیار مالکان منابع نفتی قرار دهند. در غیر این صورت، دیگر مفر درآمدی خود را از دست می دهند. شاید برای جلب نظر کشور مقابل، یک سری آموزش های فنی و حرفه ای صرف انجام شود اما چیزی تحت عنوان انتقال تکنولوژی، سرابی بیش نیست.

خطاب رهبری به تکنوکرات ها

 رهبر معظم انقلاب درباره وابستگی کشور به نفت و مسئولین تکنوکرات می‌فرمایند: «ما باید اقتصاد خودمان را از نفت جدا کنیم؛ دولت‌های ما در برنامه‌های اساسیِ خودشان این را بگنجانند. من هفده هجده سال قبل به دولتی که در آن زمان سر کار بود و به مسئولان گفتم کاری کنید که ما هر وقت اراده کردیم، بتوانیم درِ چاه‌های نفت را ببندیم. آقایانِ به قول خودشان «تکنوکرات» لبخند انکار زدند که مگر می‌شود؟!» (1/1/92)