اعتکاف از سنت‌های حسنه و موردتأیید پیامبر اسلام است. البته قدمت اعتکاف به زمان آدم ابوالبشر می‌رسد، منتها شکل، شیوه و ایام برگزاری‌ آن تفاوت داشته است.

به گزارش ثامن پرس، ایام البیض امسال هم به روز آخر رسید و اعتکاف معتکفین رو به پایان. اعتکاف از چه زمانی بین مردم رواج یافت؟

در این نوشتار به نقل از شهرآرا به‌صورت مختصر به بیان پیشینۀ برگزاری اعتکاف در ایران پرداخته‌ایم که در ادامه آن را می‌خوانید:

پیشینۀ اعتکاف در ایران

اعتکاف در ایران تاریخچه‌ای پرفراز و نشیب دارد. در هر عصری که عالمان برجستۀ دینی به اعتکاف اهتمام ورزیده‌اند مردم مسلمان این سرزمین نیز از آنان پیروی کرده و به اعتکاف بها داده‌اند. در عصر صفوی، در سایۀ تلاش‌های دو عالم بزرگ آن زمان، مرحوم شیخ بهایی (٩۵٢-١٠٣٠ هـ ق.) و شیخ لطف‌الله میسی عاملی اصفهانی (ف ١٠٣٢ یا ١٠٣۴ هـ ق.)، اعتکاف در شهرهای ایران، به‌ویژه قزوین و اصفهان، رونق خاصی یافت.

شیخ لطف‌الله میسی از علمای معاصر شیخ بهایی است. او، اگرچه از نظر علمی هم‌ردیف شیخ بهایی نیست، ولی از جمله شخصیت‌های فرزانه‌ای است که مورد‌اعتنای هم‌عصران خود بوده، تا جایی که شاه عباس اول صفوی مسجد جامع شیخ لطف‌الله را به نام او و برای او ساخت و شیخ لطف‌الله میسی تا پایان عمر در آن مسجد اقامۀ جمعه و جماعت کرد. او در مسیر احیای سنت اعتکاف با مشکلات و حسادت‌های زیادی روبه‌رو شد، از جمله اینکه بدخواهانش شبهات و ابهامات بسیاری را در جامعه می‌پراکندند که در آخر منجر به تألیف رسالة ماء الحیاة صافی الفرات فی رفع التوهمات و الشبهات، مشهور به رسالة الاعتکافیة، شد. پس از آن، اعتکاف به‌صورت سنتی رایج و زنده درآمد و حسنه‌ای جاری در میان اهل ایمان شد.

در مقدمۀ رسالة‌ الاعتکافیة آمده است: «من پیرو آثار پیامبر و عترت پاک اویم و در گفتار و کردار دنباله‌رو آنانم. یکی از سنت‌های اسلامی که نزد همگان، اعم از شیعه و سنّی، معروف و مشهور است اعتکاف است. برپایی آن، خصوصاً در دهۀ آخر ماه مبارک رمضان، یک عبادت اسلامی است. من به این سنت اسلامی در همه‌جا و به‌ویژه در قزوین و اصفهان عمل کردم و برادران دینی را نسبت به برپا داشتن آن تشویق نمودم، تا اینکه به‌یاری خداوند خوشبختانه اکنون در بسیاری از شهرهای کشورمان مراسم اعتکاف در روزهای ١٣، ١۴ و ١۵ ماه رجب در ایام‌البیض برگزار می‌شود.».

این سنت حسنه را ابتدا عالم ربانی میرزا مهدی بروجردی در شهر مقدس قم جاری ساخت و رفته‌رفته در شهرهای دیگر رواج یافت.

اعتکاف پس از انقلاب

پس از انقلاب اسلامی گرایش به معنویات سبب شد توجه مردم به سنت‌های حسنه‌ای چون اعتکاف بیشتر جلب شود و آثار و برکات فردی و اجتماعی این عبادت انسان‌ساز زمینۀ گسترش و رشد آن را فراهم نمود. از سال ١٣٧۵ در سراسر کشور این سنت نبوی به‌صورت فراگیری مورد توجه قرار گرفت، به‌گونه‌ای که هر سال آمار معتکفین افزایش یافت و خیل علاقه‌مندان و مشتاقان، به‌ویژه جوانان و نوجوانان، رشد چشم‌گیری داشته و اکنون اعتکاف از شعائر مهم در ایام‌البیض رجب به‌شمار می‌آید.

استقبال عموم مردم از اعتکاف

IMG09401791

آمار رسمی ای که هرساله از طرف «سازمان تبلیغات اسلامی» دربارۀ برگزاری سنت حسنۀ اعتکاف اعلام می‌شود نمایانگر این است که تعداد شرکت‌کنندگان در این مراسم هر سال نسبت به سال پیشین افزایش داشته است. در حال حاضر، امسال، براساس اطلاع‌رسانی «سازمان تبلیغات اسلامی»، حدود ٩٠٠هزار نفر در اعتکاف ماه رجب شرکت می‌کنند.