مهم‌ترین رکن مناظرات حضرت رضا (علیه‌السلام) حفظ جایگاه و شأن انسانى طرف مقابل در گفت‌وگوها بود.

یکى از مهم‌ترین ویژگی‌های سیره رضوى برنامه‌های مناظرات حضرت و نوع تعاملات ایشان با سران ادیان و اندیشه‌های مختلف بود.

امام رضا (علیه‌السلام) از فضاى مناظرات استفاده کردند تا پیام اصلى دین، یعنى اخلاق‌مداری و حفظ حرمت انسانى به همه انسان‌ها با هر آیین و اندیشه‌ای مخابره شود.

ایشان در قالب مناظرات، در حقیقت پایه‌گذار فرهنگى ویژه در تبلیغ دین شدند؛ شیوه‌ای که در دوران معاصر از آن به‌عنوان کرسی‌های آزاداندیشی یاد می‌شود.

روش ثامن‌الحجج (علیه‌السلام) در مناظرات، شیوه‌ای کارآمد براى ارائه مفاهیم ارزشمند دین است؛ روشى که در جهان معاصر قابلیت توسعه و تعمیم دارد.

مهم‌ترین رکن مناظرات حضرت رضا (علیه‌السلام) حفظ جایگاه و شأن انسانى طرف مقابل در گفت‌وگوها بود. آن حضرت همواره تأکید داشتند همه ما انسان‌ها در خلقت خود یک منشأ واحد داریم و مخلوق خداى متعال هستیم؛ اما در آیین اسلام به حفظ کرامت انسانى و حق‌الناس تأکید شده است. آن حضرت در مقابل سران ادیان و اندیشه‌های مختلف و دیدگاه‌هایی که آن‌ها داشتند؛ هرگز از مدار اخلاق خارج نشدند. هیچ‌وقت نظر خود را بدون استدلال و منطق دینى و علمى به طرف مقابل عرضه نمی‌کردند. در مقابل، فرصت ارائه سؤال را به طرف گفت‌وگو می‌دادند تا در نهایت آرامش آنچه در ذهن او تبدیل به سؤال شده، ارائه کند.

رفتارها و برخوردهاى ثامن‌الحجج (علیه‌السلام) در مواجهه با افرادى که با ایشان مناظره می‌کردند؛ جلوه هدایتى خاصى به خود گرفت و آن حضرت با رعایت انصاف و حق طرف مقابل اندیشه‌های خود را عرضه می‌کردند.

همین مشى و برخورد حق مدارانه حضرت سبب شد که افرادى که آمده بودند تا از مسیر مناظره جایگاه امام هشتم (علیه‌السلام) را زیر سؤال ببرند؛ در مسیر حق قرار گرفته و با گرایش به اسلام به مرید این امام همام تبدیل می‌شوند.

در ایام دهه کرامت فرصت خوبى پیش می‌آید که بیش از گذشته در اخلاق، منش و رفتارهاى امام رضا (علیه‌السلام) در تمامى ابعاد معرفتى، اعتقادى، اخلاقى، سیاسى و...واکاوى کنیم؛ چرا که تمامى ابعاد زندگى این امام همام به‌عنوان تنها امامى که بارگاه مطهر ایشان در ایران اسلامى واقع شده براى ما و همه جهانیان درس است.

اگر نیاز امروز ما توسعه برنامه‌های گفت‌وگومحور و مناظره است تا برخى از شبهات و ابهامات برطرف شود؛ وظیفه داریم به روش و مشى امام رضا (علیه‌السلام) در مناظرات تأسى کنیم تا هم ‌کلام حق تأثیرگذار شود؛ هم از دایره رعایت اخلاق خارج نشویم.